Bệnh do xoắn khuẩn trên lợn (Leptospirosis)

I. Nguyên nhân

Bệnh xoắn khuẩn (bệnh khét, bệnh Lép-tô, bệnh lợn nghệ, bệnh xoắn trùng) gây ra bởi một loại xoắn khuẩn có tên là Leptospira spp..

Hình dạng xoắn khuẩn dưới kính hiển vi huỳnh quang
Hình dạng xoắn khuẩn dưới kính hiển vi huỳnh quang

Lợn ở tất cả các lứa đều có thể bị nhiễm bệnh nghệ, tuy vậy, lợn càng già tuổi càng dễ mắc bệnh và bị bệnh nặng hơn. Bệnh lây chủ yếu qua nước tiểu nếu nhốt chung với lợn ốm.

Đây là một bệnh rất khó để chẩn đoán vì lợn bị nhiễm nhưng không có triệu chứng lâm sàng nào. Xoắn khuẩn này có thể phát triển trong tử cung khi lợn nái đang mang thai, gây sẩy thai hoặc tăng số con chết trong khi sinh.
Leptospira spp. có thể tồn tại trong ống dẫn trứng và tử cung của lợn nái không mang thai và trong cơ quan sinh dục của lợn đực. Đây có thể là môi trường trung gian quan trọng cho sự tồn lưu và lây nhiễm mầm bệnh trong trại

Các loại xoắn khuẩn Lép-tô mẫn cảm với môi trường khô và kém bền vững đối với tác động vật lý và hóa học. Ngược lại trong đất ẩm và trong nước, xoắn khuẩn có khả năng sống đến vài chục ngày.

II. Triệu chứng & bệnh tích bệnh xoắn khuẩn

i) Triệu chứng

– Thể cấp tính thường xảy ra ở lợn con dưới 3 tháng tuổi, thân nhiệt tăng lên 40-410C. Lợn bị viêm kết mạc, yếu, tiêu chảy, đôi khi xuất hiện vàng da. Thể cấp tính kéo dài 4-10 ngày và gây chết 20-30% (cá biệt 90%).– Thể á cấp tính thường xảy ra ở cả lợn con theo mẹ và lợn con dưới 6 tháng tuổi. Đặc trưng của bệnh là sốt ngắt quãng (vì khi xoắn khuẩn theo máu lan tỏa khắp cơ thể thì gia súc sốt cao; khi xoắn khuẩn lưu trú ở gan và thận thì thân nhiệt gia súc giảm xuống); tiêu chảy kéo dài, đôi khi xuất hiện triệu chứng vàng da, hoại tử từng đám da và sau đó da bị tróc vẩy. Trên bề mặt da nổi nhiều đám đỏ như vết tràm, ở rìa vùng da bị tổn thương và da lành nổi bờ như hắc lào. Nếu không điều trị kịp thời, các vết loét sẽ lan dần khắp cơ thể lợn ốm. Bệnh có thể kéo dài 20 ngày nhưng ít gây chết như thể cấp tính.

– Ở lợn trưởng thành, bệnh thường xảy ra ở thể mạn tính với triệu chứng lâm sàng nhẹ như hơi sốt, bỏ ăn tạm bợ, hoại tử da, ít khi bị sảy thai ở thời kỳ chửa cuối. Sảy thai thường rơi vào nái hậu bị và nái kiểm định. Nái có thể đẻ đúng hạn nhưng một số thai chết, số còn lại sức yếu và chết trong vòng một vài ngày sau đẻ. Một triệu chứng thường xuyên xảy ra là nước tiểu lẫn máu nên có màu vàng nâu như nước vối.

– Thể ẩn tính, không có biểu hiện đặc trưng triệu chứng lâm sàng nhưng khi xét nghiệm huyết thanh cho kết quả dương tính, nhất là ở lợn hơn 1 năm tuổi. Bệnh có thể xảy ra ở dạng ghép với một số bệnh giả dại, sảy thai truyền nhiễm, phó thương hàn, ngộ độc thức ăn…

ii) Bệnh tích

Khi lợn nái sẩy thai do Leptospira spp. gây ra, mổ khám xác lợn con sẩy thai thấy có bệnh tích là vàng da, vàng mỡ và thịt.

Lợn con xảy thai do xoắn khuẩn
xảy thai do xoắn khuẩn

Bệnh tích điển hình là: vàng da, niêm mạc theo mức độ khác nhau. Nếu bị nặng toàn thân bị vàng, mổ ra có mùi hơi khét.

Tổ chức liên kết dưới da vàng, keo nhầy và thủy thũng. Nước trong xoang ngực, xoang bụng vàng. Máu loãng.

Gan vàng, nát, sưng, có thể xen lẫn vệt đỏ.

Túi mật phần lớn teo, dịch mật sánh lại như kẹo mạch nha. Lách sưng. Thận nhạt màu, có màu vàng lẫn xám, có thê có những điểm hoại tử.

Hạch lâm ba ruột sưng, thủy thũng, nếu bị nặng màng treo ruột thoái hóa, biến thành tổ chức nhầy, hơi vàng. Phổi có thể vàng, phế quản có nhiều bọt.

Bọng đái căng chưa đầy nước tiểu vàng hay màu sẫm, có thể lẫn máu. Ở thể ẩn, thông thường bệnh tích không rõ, nhiều khi chỉ có nước đái vàng.

III. Chẩn đoán bệnh xoắn khuẩn

Chẩn đoán dựa trên sự hiện diện của xoắn khuẩn hoặc nuôi cấy phân lập xoắn khuẩn từ hạch và nước tiểu.

Chẩn đoán bằng phương pháp ELISA, phản ứng ngưng kết nhanh và FAT để phát hiện vi khuẩn Leptospira

IV. Phòng & trị bệnh xoắn khuẩn

i) Phòng bệnh

– Phòng bệnh xoắn khuẩn bằng vắc xin. Lưu ý: đối với lợn vỗ béo, có thể tiêm phòng từ lúc 3 tháng tuổi. Đối với lợn nái, có thể tiêm phòng vào thời kỳ 1-2 tháng trước khi phối giống. Đối với lợn đực giống, tiêm phòng 2 đợt/năm, vào tháng 4 và tháng 10.

– Lưu ý diệt chuột- vật mang mầm bệnh, bảo đảm chế độ chăm sóc nuôi dưỡng để lợn không mắc bệnh.
– Khi lợn ốm chết, phải đào hố, rắc vôi bột và chôn kỹ. Không được mổ thịt ăn vì bệnh dễ lây sang người.

ii) Trị bệnh

Có thể dùng kháng huyết thanh đặc hiệu để điều trị bệnh xoắn khuẩn
– Một số kháng sinh điều trị hiệu quả bệnh xoắn khuẩn: Flofenicol, Tylosin, Tiamulin, Amoxicillin, Cefalexin, Oxytetracyclin… theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
– Trợ sức trợ lực: Gluco+K+C hoặc Butaphosphan + cyanocobalamin

Team channuoi.vn

Kết nối với Chăn nuôi VN:

Share This Post

Post Comment