Bệnh Gumboro (Bệnh viêm túi Fabricius truyền nhiễm, hay IBD) vẫn là một thách thức cơ bản trong sản xuất gia cầm toàn cầu. Mặc dù các chủng cổ điển và rất độc lực đã được mô tả rõ ràng, nhưng hiện nay, bệnh này lại do các biến thể và chủng tái tổ hợp lây lan nhanh chóng, thường gây nhiễm trùng không triệu chứng và xâm nhập vào túi Fabricius sớm hơn, dẫn đến giảm năng suất và tăng khả năng dễ bị nhiễm các mầm bệnh khác.

Một chiến lược kiểm soát hiện đại cần tập trung vào 3 trụ cột:

• Phương pháp chẩn đoán chính xác 2 phân đoạn (VP2 và VP1) để phát hiện các biến thể và sự kiện tái tổ hợp.
• Bảo vệ sớm và đồng đều giúp ngăn chặn sự xâm nhập nhanh chóng của vi khuẩn vào túi Fabricius và giảm sự lây lan của chủng vi khuẩn trong cộng đồng.
• Giám sát hoạt động – an toàn sinh học, lập lịch tiêm phòng và theo dõi – để duy trì năng suất đàn gia cầm.

Nhiệm vụ: Bảo vệ sức khỏe gia cầm trong bối cảnh dịch bệnh IBDv đang thay đổi.

Nhiệm vụ lâu dài trong chăm sóc sức khỏe gia cầm luôn nhất quán: bảo vệ hệ miễn dịch của đàn để đảm bảo năng suất. Virus IBDv, một loại virus có khả năng phục hồi cao, tồn tại lâu dài trong môi trường, chịu được phạm vi pH rộng (2-12), chịu được nhiệt độ cao và có thể sống sót từ vài tuần đến vài tháng trong chuồng trại và thức ăn hoặc nước bị ô nhiễm. Khả năng phục hồi trong môi trường này biến IBD thành mối đe dọa thường trực, khiến việc phòng ngừa – chứ không chỉ điều trị – trở thành nền tảng của việc kiểm soát.

Ý nghĩa quan trọng: Bất kỳ khoảng trống nào trong hệ miễn dịch ban đầu đều trở thành cơ hội cho sự xâm nhập nhanh chóng của các chủng vi khuẩn lưu hành, bao gồm cả các chủng tái tổ hợp, vào túi Fabricius, gây ra những tổn thương có thể không biểu hiện triệu chứng rõ rệt nhưng lại có tác động kinh tế nghiêm trọng.

Hiểu về sự đa dạng của IBDv, từ huyết thanh học đến kiểu gen: Phương pháp phát sinh chủng loại hiện đại

Phân loại hiện nay kết hợp cả hai đoạn gen:

• Đoạn A (VP2–VP5) : VP2 quyết định tính kháng nguyên, tính hướng tế bào và độc lực.
• Đoạn B (VP1) : Polymerase; một yếu tố gây bệnh và là dấu hiệu đặc trưng cho sự tái tổ hợp.

Bằng cách theo dõi các nhóm gen VP2 (A1-A9, A0 cho huyết thanh loại 2, v.v.) và các nhóm gen VP1 (B1-B5, B0/BII cho huyết thanh loại 2), lĩnh vực này hiện công nhận hơn 17 tổ hợp kiểu gen A/B đã được ghi nhận, bao gồm:

• A2dB1b (biến thể mới) : Xuất hiện từ dòng biến thể của Hoa Kỳ; lan rộng khắp châu Á, sau đó đến Nam Mỹ và Trung Đông.
• A3B1 (các biến thể tái tổ hợp vùng Tây Bắc EU) : Đáng chú ý vì khả năng thay thế các chủng địa phương.
• A4B1 (IBDv riêng biệt) : Được phát hiện trên khắp châu Mỹ, châu Âu và châu Á.

Các tổ hợp IBDv mới nổi đều có 3 đặc điểm quan trọng về mặt vận hành:

• Sự lan rộng địa lý nhanh chóng
• Tỷ lệ nhiễm trùng cận lâm sàng cao
• Sự hình thành khuẩn lạc sớm ở túi Fabricius

Rủi ro vận hành: Nếu vắc-xin “đến” túi Fabricius muộn – hoặc bị cạnh tranh bởi các loại vắc-xin khác – đàn gia cầm sẽ bị suy giảm miễn dịch ngay cả khi không có sự bùng phát dịch bệnh nghiêm trọng.

Các kết quả kinh tế bao gồm :

• Tốc độ tăng trưởng trung bình hàng ngày (ADG) thấp hơn
• Tỷ lệ chuyển đổi thức ăn (FCR) cao hơn
• Chi phí điều trị và số vụ kết án tăng cao.
• Hiệu suất hoạt động biến động lớn hơn giữa các đàn và chu kỳ.

Nói một cách đơn giản: Bệnh viêm ruột dưới lâm sàng là một bệnh suy giảm miễn dịch với những tác động đáng kể và có thể đo lường được đến lợi nhuận – bất kể có biểu hiện tử vong hay không.

Chiến lược tiêm chủng: Bảo vệ sớm và đồng đều – mục tiêu kiểm soát

Ngăn chặn túi tiết dịch càng sớm và càng đồng đều càng tốt. Sự bảo vệ phải “đến” túi tiết dịch trước khi các chủng vi khuẩn gây bệnh nhanh chóng xâm nhập và lan rộng.

Các giải pháp phức hợp miễn dịch thế hệ mới (ví dụ: Nextmune ) chứng minh khả năng ngăn chặn sự xâm nhập của vi khuẩn vào túi Fabricius ngay từ giai đoạn đầu đối với nhiều chủng khác nhau, từ đó hạn chế tình trạng suy giảm miễn dịch và phá vỡ chu kỳ Gumboro. Vắc xin vector, mặc dù có giá trị, có thể không đủ để ngăn chặn sự nhân lên của vi khuẩn trong mô bạch huyết khi đối mặt với các chủng gây bệnh nhanh trong tự nhiên.

Nextmune, một loại vắc xin phức hợp miễn dịch thế hệ mới dành cho bệnh viêm ruột (IBD), được thiết kế để:

• Hãy bắt đầu các biện pháp bảo vệ sớm hơn trong vòng đời của chim.
• Đạt được tốc độ phủ đàn nhanh hơn và đồng đều hơn.
• Ngăn chặn sự xâm nhiễm túi Fabricius trên nhiều chủng vi khuẩn khác nhau (biến thể, tái tổ hợp, các chủng IBD khác biệt).

Trong các thử nghiệm trên gà thịt có kiểm soát (Ross 308) với mức MDA vừa phải (BioCheck), việc tiêm phòng Nextmune cho gà con một ngày tuổi, sau đó gây nhiễm bệnh ở 30 ngày tuổi (ví dụ: A4B1 và ​​A2aB1) đã chứng minh:

• Kiểm soát nhiễm trùng cấp tính và mãn tính: Nồng độ virus thấp hơn (ngưỡng Ct) trong túi Fabricius và các cơ quan bạch huyết toàn thân vào ngày thứ 4 và 11 sau khi nhiễm bệnh.
• Giảm nguy cơ suy giảm miễn dịch: Bảo tồn cấu trúc mô bạch huyết và cải thiện khả năng đáp ứng với các loại vắc-xin khác.

Tóm lại: Hãy chọn các công cụ vắc-xin đã được chứng minh có khả năng ngăn chặn sự phát triển sớm của túi Fabricius và đảm bảo độ phủ đồng đều trong đàn. 

Chương trình thực hành – từ trại giống đến nhà ở

A. Chương trình tiêm phòng tại trại giống

• Tiêm vắc-xin IBD phức hợp miễn dịch (ví dụ: Nextmune) để phát hiện bệnh sớm hơn và đảm bảo phạm vi bảo vệ đồng đều.

B. An toàn sinh học và quản lý tại trang trại

C. Giám sát và chẩn đoán

• Kiểm tra bao hoạt dịch định kỳ (quan sát bằng mắt thường và mô học).
• Phân tích PCR
• Phân tích kiểu gen (VP2 + VP1) để lập bản đồ chủng và phát hiện sớm các đột biến thay thế.

D. Các chỉ số KPI về hiệu suất và sức khỏe

• Theo dõi FCR, ADG, tỷ lệ tử vong/loại bỏ, tính đồng đều.

Thông điệp cần ghi nhớ

• Bệnh viêm ruột mãn tính (IBD) không phải là một căn bệnh của quá khứ – nó đang tích cực tiến hóa.
• Các biến thể và thể tái tổ hợp (ví dụ: A2dB1b, A3B1, A4B1) lây lan nhanh, không có triệu chứng lâm sàng và hình thành khuẩn lạc sớm.
• Mục tiêu trọng tâm trong việc kiểm soát là ngăn chặn túi hoạt dịch sớm và đồng đều – trước khi các chủng vi rút xâm nhập.
• Nextmune cung cấp khả năng bảo vệ túi Fabricius sớm, an toàn và toàn diện, làm giảm sự nhân lên của vi rút trong các cơ quan bạch huyết và giảm thiểu tình trạng suy giảm miễn dịch.
• Duy trì hệ thống chẩn đoán 2 phân đoạn (VP2 + VP1), an ninh sinh học và giám sát hiệu suất để đảm bảo các chương trình phù hợp với thực tiễn đang thay đổi trong lĩnh vực này.